Distinctive Features of Manu and the Manusmṛti

मनोः मनुस्मृतेश्च वैशिष्ट्यम्

Abstract

This research paper critically examines the distinctive features of Manu and the Manusmṛti within the Indian Dharmashastric tradition. Manu is traditionally recognized as the primordial lawgiver, Prajāpati, and Svāyambhuva. The Manusmṛti, composed by him, presents a practical exposition of Vedic sanctioned dharma. The Manusmṛti is not merely a religious text; rather, it constitutes a comprehensive code encompassing social, ethical, and administrative systems. Consequently, the position of Manu and the Manusmṛti is firmly established as the backbone of the Indian dharmic tradition.

Abstract in Sanskrit Language: अयं शोधलेखः भारतीयधर्मशास्त्रपरम्परायां मनोः तथा मनुस्मृतेः वैशिष्ट्यं सम्यग् विवेचयति। मनुः आद्यः धर्मप्रवर्तकः, प्रजापतिः स्वायम्भुवश्च इति परम्परया स्वीकृतः। तेन विरचिता मनुस्मृतिः वेदसम्मतधर्मस्य व्यवहारिकव्याख्यां प्रस्तौति। मनुस्मृतिः न केवलं धार्मिकग्रन्थः, अपि तु सामाजिक, नैतिक तथा प्रशासनिकव्यवस्थायाः समग्रसंहिता अस्ति। अतः मनोः मनुस्मृतेश्च स्थानं भारतीयधर्मपरम्परायां मेरुदण्डवत् प्रतिष्ठितम्।

Keywords: मनुः, मनुस्मृतिः, धर्मः, धर्मशास्त्रम्, वर्णाश्रमव्यवस्था, राजधर्मः, न्यायव्यवस्था, दण्डविधानम्, स्त्रीधर्मः, भारतीयसंस्कृतिः